Konferencija pod nazivom Obrazovanje tokom pandemije COVID-19 u Srbiji: Kvalitativna studija, održana je 15. decembra 2022. godine u 15 časova, na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Učesnike skupa činili su članovi različitih obrazovno-vaspitnih institucija i organizacija, čija imena su istaknuta u nastavku: Moderatorka skupa dr Olja Jovanović, Filozofski fakultet u Beogradu, potom dr Mojca Jurišević, Pedagoški fakultet, Ljubljana, dr Boris Jokić, Institut za društvena istraživanja, Zagreb, Jasmina Đelić, Ministarstvo prosvete Republike Srbije, dr Zora Krnjaić, Institut za psihologiju, Beograd, kao i predstavnica UNICEF-a Anne Maria Ćuković. Konferencija predstavlja završnu manifestaciju u okviru projekta koji se bavio efektima pandemije COVID-19 na obrazovanje.
U uvodnom obraćanju predstavili su se rukovoditeljka projekta dr Zora Krnjajić, kao i predstavnici UNICEF-a i Ministarstva prosvete, nauke i tehnološkog razvoja koji su podržali realizaciju projekta. Zatim je usledilo prikazivanje ključnih rezultata sprovedenog istraživanja čiji je cilj bio ispitati uticaj pandemije COVID-19 na obrazovanje učenika iz opšte populacije, kao i učenika iz osetljivih grupa, odnosno učenika sa poteškoćama u razvoju i učenika niskog socio-ekonomskog statusa. Istraživanje je sprovedeno u direktnom kontaktu sa ispitanicima koje su činili učenici, njihovi roditelji i nastavnici iz 20 osnovnih i 17 srednjih škola širom Srbije.
Zaključci sprovedenog istraživanja odnose se na uglavnom negativne efekte koji su prepoznati u oblasti školskog učenja, formiranja radnih navika, motivacije za školsko učenje, ostvarenih postignuća i ocena, kao i po vannastavne aktivnosti. Na značajno lošije postignuće i ocene koje su učenici ostvarivali u istaknutom periodu, uticali su pre svega fokusiranost na sadržaj nastave, a ne na učenika, neprilagođenost tempa rada, neadekvatnost nastavnih metoda, udruženi sa teškoćama u prevenciji prepisivanja i niskim digitalnim kompetencijama nastavnika. U zaključcima osvrnuli su se prvo na školski kontekst gde su kao neki od riziko faktora prepoznati kompetencije i prakse nastavnika, strategije nastave, proces individualizacije u nastavi, kao i proces školskog ocenjivanja, što se negativno odrazilo na školska postignuća, dok su neki od protektivnih faktora sinhrona nastava i komunikacija između škole i roditelja. Kada je u pitanju odnos školskih faktora i efekata na učenje primetna je fokusiranost na sadržaj, neadekvatnost metoda i tempa rada, kao i to da je mentalno zdravlje učenika iz opšte populacije negativnije procenjeno. Osim toga, primetno je da je pandemija uticala i na vršnjačke odnose, odnosno, da je kao negativno procenjena podela rada odeljenja u grupe i nazadovanje u socijalnim veštinama učenika, a da je kao pozitivna stavka prepoznata pomoć vršnjaka u učenju. Kada je reč o ulozi porodice u obrazovanju učenika tokom pandemije, riziko faktorima u ovoj oblasti smatraju se: emocionalna klima u porodici, obezbeđivanje tehničkih uslova, ali i nedostatak znanja i veština, dok su protektivni faktori: povećanje provođenja zajedničkog vremena, obezbeđivanje tehničkih uslova u slučaju roditelja niskog socio-ekonomskog statusa, kao i fleksibilnost radnog angažmana koje je posebno bilo značajno porodicama sa decom sa poteškoćama u razvoju. Uloga roditelja u obrazvovanju tokom pandemije opaža se kao višestruka. Roditelji su imali značajnu ulogu u pružanju podrške deci u učenju, podsticanju motivacije za učenje, savlađivanju sadržaja, kao i praćenju napretka u učenju.
Ključne preporuke vezane za oblasti u kojima je nužno pružiti podršku oporavku sistema, izdvojene na osnovu dobijenih nalaza istraživanja, govore prevashodno o nastojanju osnaživanja stručnih saradnika u školskim institucijama za pružanje psiho-socijalne podrške učenicima, unapređivanju kompetencija samih nastavnika, kao i jačanju partnerstva između roditelja i škole kao dva ključna aktera za razvoj i učenje deteta. Još jedan važan zaključak tiče se neophodnosti revizije programa nastave i učenja, odnosno, reorganizacije samog gradiva kako bi akcenat bio na procesu kokonstrukcije. Ključna pitanja koja su postavljena odnosila su se na dva segmenta: prvi, kako nadomestiti gubitak generacijama koje su u periodu pandemije bile obuhvaćene izmenjenim načinom rada i drugi, kako osnažiti sistem obrazovanja i vaspitanja u pravcu sticanja rezilijentnosti u kriznim okolnostima. S obzirom na sličnosti pristupa u istraživanju, dosta podudarnosti je prepoznato i u slučaju Hrvatske i Slovenije.
