Međunarodni dan igre obeležava se 28. maja. Tog dana simbolično ističemo pravo deteta na igru i promovišemo centralnu ulogu igre ne samo u životu deteta, već u celokupnom postojanju ljudske civilizacije – njen značaj za dobrobit zajednice i stvaralački potencijal koji pokreće u nama da razvijamo i transformišemo kulturu u kojoj živimo.
Igra je uvek više od aktivnosti, igra je najviša forma istraživanja, igra je stvaralački potencijal u akciji. Za dete, igra je suštinski deo života, osnovni način na koji upoznaje svet, upoznaje sebe i gradi odnose sa drugim ljudima. Igra je istraživanje i eksperimentisanje, spoznaja i stvaranje, učenje i lutanje, zbivanje i sanjarenje, posezanje za svetom i nastojanje da nešto učinimo s njim. U igri i igrom mi bivamo ono što jesmo – graditelji smisla, kreatori simbola, delatna bića, pripovedači, učesnici zajednica. U igri i igrom mi bivamo ljudi.
Deca se danas sve manje igraju, zbog toga što im sve više organizujemo vreme i uključujemo ih u brojne organizovane aktivnosti. Ovaj sve više strukturiran obrazac u životu dece ne samo da smanjuje mogućnosti za njihovu samostalnu igru, nego i postaje karakteristika igre, koja onda gubi svoje osnovno svojstvo – mogućnost izbora, slobodno istraživanje, neočekivanost, stvaralaštvo, originalnost. Deca se manje igraju jer mi odrasli sve više pravimo razliku između igre i učenja, što učenju oduzima stvaralački potencijal i istraživački pristup, okruženi smo povećanjem šunda i kiča na svakom koraku što našim životima oduzima originalnost i inovativnost. Odrasli su sve više okupirani egzistencijalnim pitanjima, iscrpljujućim radnim obavezama, tako se sve manje igraju zajedno sa decom. Fizička izolacija zbog „korona krize“ samo je deci dodatno otežala zajedničku igru sa vršnjacima. Dečju igru sve više ugrožava nebezbednost dece u javnim prostorima na otvorenom koja prati urbane sredine, zbog čega su deca u igri stalno pod nadzorom odraslih tako da nemaju mogućnosti da razvijaju samostalnost u igri sa vršnjacima. Usled svih pretnji i ograničenja igra je postala komercijalizovano područje detetovog života. Igračke su tako postale primer komercijalizacije igre.
Igračka je materijalizovani temelj igre – oblikuje iskustvo igrača i usmerava njegovo postupanje u igri. Koristeći igračku, deca istražuju sopstvena iskustva i stiču nova, razvijaju i ispoljavaju različita i oblikuju samu igru – razvijaju njene okvire, priču i pravila. Igračka može doprineti da dete razvija kapacitete za istraživanje i delanje u promenjenim uslovima, izgrađuje lični i kulturni identitet, razvija komunikaciju i interakciju sa drugima i razvija maštu i kapacitet simboličkog predstavljanja. S druge strane, igračka može uticati na razvijanje predrasuda i stereotipa, pasivnog odnosa prema svetu i utvrđivanju ograničenih mogućnosti stvaranja i učešća.
Zbog toga je važno kakve igračke deci nudimo – kakve poruke šaljemo detetu i koje vrednosti promovišemo izborom određenih igračkama.
Studenti IV godine osnovnih studija Pedagogije Filozofskog fakulteta u Beogradu su sa nastavnicima Katedre za predškolsku pedagogiju pripremili kratak pregled igračaka koje su podsticajne za igru a uz podršku Pedagoškog društva Srbije dele zajednička saznaja.
Nadamo se da poruke pedagoga o podsticajnim igračkama mogu biti korisne stručnjacima, roditeljima dece, profesionalcima koji se bave distribucijom igračaka,.. Možete pogledati poruke pedagoga kada planirate opremanje predškolskih ustanova igračkama ili kada razmišljate šta biste mogli pokloniti detetu, ili kada tražite inspiraciju da otkrivate nove mogućnosti i nove igračke kao sredstva u igri, koja će nam svima pomoći da podržimo stvaralački potencijal igre.
Katedra za predškolsku pedagogiju Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu i Pedagoško društvo Srbije
[gview file=“https://www.pedagog.rs/wp-content/uploads/2021/05/Studenti-pedagogije_O-igri-i-igrackama.pdf“]
