Pedagoško društvo Srbije
Javascript DHTML Drop Down Menu Powered by dhtml-menu-builder.com
 
početna početna strana
nastava i vaspitanje Nastava i vaspitanje
kontakt kontakt
forum forum
enastava E-nastava

 
Pratite nas i na:
 

izdvajamo
o Pedagoškom društvu
podružnice i sekcije Društva
seminari u organizaciji PDS
tekstovi i praksa
časopis- Nastava i vaspitanje
o sajtu www.pedagog.rs
Mala pedagoška biblioteka
Arhiva projekata

MAILING LISTA
  Pretplatite se na besplatan Newsletter
Upišite vaš e-mail:
saznajte više o ovom servisu...

 

 
 

:: časopis "Nastava i vaspitanje" ::

Nastava i vaspitanje Nastava i vaspitanje
Novi broj
Tekstovi
Redakcija
Uputstvo
Sadržaji

KVALITET ZNANjA BUDUĆIH UČITELjA O OSNOVNIM ASTRONOMSKIM POJAVAMA

Mr Gordana Miščević
Učiteljski fakultet, Beograd
Izvorni naučni rad
UDK- 371.1.
Tekst objavljen u časopisu "Nastava i vaspitanje" br. 3, 2006. god.

REZIME
Baveći se kvalitetom znanja istraživači suštinski vrše istraživanja u dva pravca. Jedan se odnosi na razmatranje kvaliteta znanja preko nivoa znanja (prisećanja i prepoznavanja, reprodukcije, razumevanja, primene), dok se drugi može razmatrati kroz odnos onoga što ispitanici znaju - deklarativnog znanja, i onoga što umeju - proceduralnog znanja. Mnoga istraživanja su posvećena analizi kvaliteta učeničkih znanja o Zemlji i osnovnim astronomskim pojavama, ali je manje pažnje posvećeno istraživanjima kvaliteta znanja onih koji su u okviru škole kao institucije zaduženi da vode računa o unapređivanju znanja učenika - o samim nastavnicima. Zbog toga smo u ovom istraživanju proučavali kvalitet znanja studenata četvrte godine, budućih učitelja, o razlozima za smenu obdanice i noći na našoj planeti, razlozima za smenu četiri godišnja doba i za nastanak Mesečevih mena. Razmatran je kvalitet znanja budućih učitelja o sadržajima u okviru poznavanja prirode, jer su upravo oni jedan od bitnih faktora koji može da doprinese poboljšanju kvaliteta znanja kod narednih generacija učenika, a nakon toga su izvedene i odgovarajuće praktične preporuke.

Ključne reči: budući učitelji, kvalitet znanja, smena obdanice i noći, godišnja doba, Mesečeve mene

PRE-SERVICE TEACHERS' KNOWLEDGE OF BASIC ASTRONOMICAL PHENOMENA

In order to assess the quality of knowledge the researchers conducted a two- directional research. One part was directed towards the assessment of the levels of knowledge (remembering, recognition, reproduction, comprehension, application), while the other involved a consideration of both what the respondents know - declarative knowledge, and what they can do - procedural knowledge. Much research, so far, has focused on the analysis of the student's knowledge of the Earth and basic astronomical phenomena, while less attention has been paid to the quality of knowledge of those who, within school as institution, are responsible for the students' knowledge advancement - i.e. teachers themselves. That is why we decided to examine the quality of the fourth-year students, future teachers' knowledge of the causes of day and night shifts on our planet, four seasons, and the phases of the Moon. Their quality of knowledge was analyzed within the frame of contents of the subject Nature, since teachers are one of the essential factors able to contribute to the advancement of the quality of knowledge of future generations of students. Presented are appropriate practical recommendations derived from the analysis.

Keywords: pre-service teacher, quality of knowledge, day and night shift, seasons, Moon phases


Pristup problemu

Razmatrajući genezu pojmova od spontanih ka naučnim, L. Vigotski (1996) je smatrao da se znanje formira od sinkreta preko kompleksa do pravih pojmova, da dete naučne pojmove ne usvaja i ne uči napamet, niti ih stiče pamćenjem, već ih formira najvećim naporom sveukupne aktivnosti sopstvenih misli. Njegova teorija inspirisala je mnoga istraživanja, od kojih je u našoj sredini najpoznatije ono koje je realizovala D. Lazarević (1999).

Razmatrajući kvalitet znanja istraživači vrše ispitivanja u dva pravca: preko nivoa znanja (prisećanja i prepoznavanja, reprodukcije, razumevanja, primene), i preko vrste znanja, na primer, odnosa onoga što učenici znaju - deklarativnog znanja, i onoga što učenici umeju - proceduralnog znanja.
Ovo istraživanje, koje se odnosi na buduće učitelje, bilo je inicirano jednim nedavnim ispitivanjem kvaliteta znanja desetogodišnjih učenika o razlozima smene obdanice i noći, u kome se razmatrao odnos naučnih i alternativnih pojmova (Miščević, 2005). Definišući termine obdanica, ravnodnevica, rotacija Zemlje i smena godišnjih doba, učenici jedne beogradske osnovne škole su ispoljili veoma slične alternativne koncepcije kao i njihovi vršnjaci iz inostranstva, a primećene su i koncepcije koje se nisu pominjale u istraživanjima koja su prethodila. Neke od razloga zbog kojih kod učenika može doći do nerazumevanja događaja u astronomiji uočava Dž. Dav (Dove, 2002):

- Čest problem jeste kako uskladiti svakodnevna iskustva, kao što je posmatranje "pomeranja" položaja Sunca od jutra do večeri, sa apstraktnim modelom kojim se nastoji objasniti ova pojava.
- Još jedna, vrlo rasprostranjena poteškoća vezana je za objašnjavanje na dvodimenzionalnim crtežima, kojima se u stvari, pokušava razjasniti nešto što je vezano za trodimenzionalni svemir.
- Nedovoljno razumevanje tih grafičkih prikaza može podsticati alternativne poglede na navedene probleme.
- Knjige u kojima tekst i crteži nisu u potpunosti odgovarajući jedni drugima mogu, takođe, stvarati konfuziju kod učenika.
- Nedovoljno jasna terminologija se pojavljuje kao jedan od uzroka poteškoća u razumevanju.

Veliki broj istraživanja pokazuje da i deca i odrasli imaju poteškoća prilikom objašnjavanja jednostavnih fenomena u okviru astronomije. Kod učenika se pogrešne koncepcije mogu zadržati i nakon nastave. Dešava se da se oni koji su dobro razumeli određenu pojavu u astronomiji, nakon izvesnog vremenskog perioda, vrate unazad ka intuitivnim idejama (Kikas, 1998). Razumevanje se poboljšava sa godinama ispitanika, ali se neke pogrešne koncepcije mogu zadržati i kod odraslih. Zbog toga je izuzetno važno da se utvrdi i sistematično unapređuje kvalitet razumevanja prirodnih pojava kod budućih učitelja. Oni treba da dobro vladaju metodama kojima će obezbediti da ove, naizgled jednostavne fenomene učenici shvate u potpunosti. Međutim, za takav zadatak nije dovoljno da učitelji pravilno primene različita nastavna sredstva i nastavne metode, već je neophodno da i sami dobro vladaju sadržajima, što nije baš uvek slučaj.

Pregled relevantnih istraživanja

Problem razumevanja prirodnih pojava je, naročito poslednjih deset godina, u centru interesovanja mnogih istraživača. Otkriveno je da studenti nastavničkih fakulteta, a i sami nastavnici koji su zaposleni u školama, imaju alternativne koncepcije o različitim naučnim pojmovima. Termin alternativna koncepcija se koristi za opis koncepcije koja je protivurečna tekućem prihvaćenom naučnom objašnjenju nekog fenomena (Atwood, Atwood, 1996).

U ispitivanju studenata učiteljskih fakulteta (At wood, Atwood, 1995) traženo je da studenti u pisanoj formi odgovore na sledeće pitanje: šta je uzrok nastanka obdanice i noći na Zemlji? Nakon toga su ispitanici pojedinačno intervjuisani i zahtevano je da, koristeći modele Zemlje i Sunca, demonstriraju šta je uzrok nastanka ovih pojava, i da to isprate verbalnim objašnjenjem. Očekivano je da se deklarativno znanje ispolji tokom pisanja objašnjenja, a proceduralno znanje tokom verbalnog objašnjavanja i korišćenja modela (u pitanju su bile lopte). Odgovori su bili klasifikovani u tri kategorije: naučni pojam (odgovori koji su naučno prihvatljivi i kompletni), alternativni pojam (odgovori koji sadrže dokaz da su nesložni sa naučnim objašnjenjima), nepotpuno objašnjenje (nedovoljno kompletni odgovori da bi se smatrali naučnim, ali bez netačnih informacija).

Od svih budućih učitelja, samo 24% je tokom oba načina objašnjavanja ispoljilo da poseduje jasne naučne koncepcije proučavanog fenomena. Njih devetoro je i tokom pisanog i tokom umenog objašnjenja uz demonstriranje pokazalo iste alternativne koncepcije o razlozima za smenu obdanice i noći na Zemlji, a to su da Zemlja rotira, ili se okreće oko Sunca (petoro), Sunce se okreće oko Zemlje (dvoje), nagib Zemlje (jedan), relacije između Zemlje, Meseca i Sunca (jedan).

Isti autora su godinu dana kasnije obavili istraživanje u kojem su tražili da 49 budućih učitelja najpre pisanim putem odgovori na pitanje šta je uzrok nastanku godišnjih doba na delovima Zemlje u kojima postoje proleće, leto, jesen i zima. Zatim je, tokom pojedinačnih intervjua, traženo da svako - koristeći modele Zemlje i Sunca, demonstrira i usmeno objašnjava razloge za nastanak godišnjih doba. Autori istraživanja su smatrali da će tokom pisanja otkriti deklarativno znanje, a tokom demonstriranja i verbalnog objašnjenja - proceduralno znanje. Prezentirajući dobijene rezultate (Atwood, Atwood, 1996) navode da je samo jedan budući učitelj ispoljio postojanje naučnog pojma tokom obe procedure - i pisanja i demonstriranja. Nepotpuno objašnjenje je tokom pisanja pružilo šestoro, nejasan odgovor je dalo dvoje u pisanoj formi i četvoro tokom demonstracije, dok je bez odgovora ostao jedan ispitanik prilikom pisane procedure i dvoje tokom demonstriranja uz pomoć modela. Ono što je bilo zabrinjavajuće jeste broj od 39 ispitanika koji su tokom pisanja ispoljili postojanje različitih alternativnih koncepcija i četrdeset dvoje koji su to ispoljili prilikom verbalnog objašnjavanja.

Dakle, većina studenata je imala alternativne pojmove o smeni godišnjih doba, što je lošiji podatak od dobijenog u sličnom istraživanju iz 1995. godine istih autora, o smeni obdanice i noći. Analizirajući uočene alternativne pojmove,za uzrok nastanka godišnjih doba, izdvojile su se sledeće grupe: udaljenost Zemlje od Sunca (18 studenata); blizina delova Zemlje zbog njenog nagiba (6); rotacija Zemlje oko svoje ose (4); način na koji je Zemlja pozicionirana na svojoj osi; deo okrenut ka Suncu ima leto (4).

Inostrana istraživanja su pokazala da sami učitelji, iako su Mesečeve mene i njihov nastanak u programu za učenike, često ne razumeju uzroke te pojave. Sumarni rezultati istraživanja razumevanja razloga za nastanak Mesečevih faza kod ispitanika različitih uzrasta jesu sledeći:

Tabela 1: Istraživanja razumevanja nastanka Mesečevih mena (Prema: K. Trundle i saradnici, 2002.)

Istraživač

Ispitanici

Br.

Najčešće
alternativne
koncepcije

%
ispitanika
sa naučnim
koncepcijama

Način
prikupljanja
podataka

Baxter (1989)

učenici 9-16 god.

120

eklipsa

nema podataka

intervju - 20; stavke s višestrukim izborom - 100
ispitanika

Bisard i sar. (1994)

srednjoškolci i učenici koledža

708

eklipsa (37,6%)

39,2%

stavke s višestrukim
izborom

Callison, Wright (1993)

studenti učiteljskih
fakulteta

76

eklipsa

pre=6,6% posle=22,4%

intervjui i Targan test

Dai, Capie (1990)

studenti
učiteljskih fakulteta

174

eklipsa

nema podataka

stavke s višestrukim
izborom

Haupt (1950)

učenici prvog razreda

21

oblaci

0%

intervjui

Kuethe (1963)

dečaci, početak koledža

100

eklipsa (70%)

nema podataka

stavke s
višestrukim
izborom

Schoon (1992)

peti, osmi, jedanaesti razred i učenici koledža

1213

eklipsa (48,1%)

34,3%

stavke s višestrukim
izborom

Schoon (1995)

studenti
učiteljskih
fakulteta

122

eklipsa (62,3%)

18%

stavke s višestrukim
izborom

Stahly i sar. (1999)

učenici trećeg razreda

4

nenaučne

0%

intervjui i posmatranja

Zeilik i sar. (1999)

koledž, astronomi

498

eklipsa (28%)

pre=31% posle=60%

stavke s višestrukim
izborom

Većina ispitanika, bez obzira na uzrast, imala je alternativna poimanja nastanka Mesečevih mena. Za naučna objašnjenja je znalo malo ispitanika. I nakon nastave, broj ispitanika koji su stekli naučne pojmove je iznenađujuće mali jer ne prelazi 60%. U ovoj tabeli su zanimljiva istraživanja u kojima se vidi da većina studenata, budućih učitelja, ne razume uzroke nastanka Mesečevih mena, a to je nešto čemu će učiti svoje učenike kada se budu zaposlili u školi. Bez posebne nastave posvećene ovoj temi svega 6,6% studenata je znalo za naučno objašnjenje fenomena Mesečevih mena (Callison i Wright, 1993), odnosno 18% Schoon (1995).

Metodologija istraživanja

Cilj našeg istraživanja je ispitivanje kvaliteta znanja studenata o razlozima za smenu obdanice i noći na našoj planeti, razlozima za smenu četiri godišnja doba i za nastanak Mesečevih mena, što predstavlja sadržaje predmeta Poznavanje prirode u četvrtom razredu osnovne škole u okviru nastavne teme Zemlja - deo kosmosa.
U okviru ovog cilja izdvajaju se sledeći zadaci:
- ispitati zastupljenost naučno prihvaćenih tumačenja proučavanog fenomena;
- ispitati prirodu alternativnih koncepcija proučavanog fenomena.

Uzorak ispitanika sačinjavala su 64 studenta četvrte godine Učiteljskog fakulteta u Beogradu, a samo istraživanje je realizovano u oktobru 2005. godine tokom redovnih vežbi iz predmeta Metodika nastave prirode i društva.
Od studenata je, kao što je to primenjeno i kod Etvudovih (Atwood, Atwood, 1995, 1996) u delu koji se odnosi na pisanu formu objašnjavanja, traženo da tekstualno i ilustracijom daju odgovore na sledeće zadatke:
- objasniti kako dolazi do smene obdanice i noći na našoj planeti;
- objasniti zašto se smenjuju četiri godišnja doba na našoj planeti;
- definisati šta su i kako nastaju Mesečeve mene.

Rezultati istraživanja i diskusija

Analizom odgovora 64 ispitanika bilo je moguće sagledati koncepcije budućih učitelja o fenomenima koji su se razmatrali. U ovom istraživanju koristilo se kategorisanje odgovora u skladu s istraživanjem Etvudovih (Atwood, Atwood, 1997).

Objašnjavajući kako dolazi do smene obdanice i noći na našoj planeti, studenti su dali sledeće odgovore:

Tabela 2: Objašnjenja kako dolazi do smene obdanice i noći na našoj planeti

Kategorije odgovora

Tekstualno - br. studenata

Slikovno -br. studenata

naučni pojam

29

38

nepotpuno objašnjenje

29

10

alternativni pojam

64

 

nerazumljiv odgovor

05

 

bez odgovora

07

 

Iz tabele 2. se vidi da kod naših budućih učitelja 48, od 64, ume da tekstualno ili crtežom precizno ili delimično precizno ispolji postojanje naučno prihvaćenog tumačenja razloga za smenjivanje obdanice i noći na Zemlji. Svega šestoro je dalo opis koncepcije koja je protivurečna tekućem prihvaćenom naučnom objašnjenju istraživanog fenomena, dok je problem s grafičkim prikazom imalo dvanaestoro. Tipična alternativna koncepcija kod naših studenata odnosila se na odgovore u kojima se združivala rotacija i revolucija prilikom objašnjenja zašto se u toku 24 časa smenjuju svetli i tamni deo dana. Povezujući ove odgovore sa pristupom Vigotskog (1996), mogli bismo ih svrstati u kategoriju kompleksa, a osvrnuvši se na nedavno istraživanje odgovora učenika na ovo isto pitanje (Miščević, 2005, str. 44), mišljenje u kompleksima je bilo ispoljeno u gotovo identičnim odgovorima tipa "rotacija Zemlje je okretanje Zemlje oko Sunca i njene ose".

Tabela 3: Objašnjenja razloga za smenjivanje četiri godišnja doba na našoj planeti

Kategorije odgovora

Tekstualno -br. studenata

Slikovno -br. studenata

naučni pojam

45

15

nepotpuno objašnjenje

14

36

alternativni pojam

42

 

nerazumljiv odgovor

02

 

bez odgovora

19

 

Tabela 3. pokazuje da su naši budući učitelji dali solidne rezultate, jer 59 od 64 ume da precizno ili delimično precizno tekstualno iskaže postojanje naučno prihvaćenog tumačenja razloga za smenjivanje četiri godišnja doba na našoj planeti. Kod Etvudovih (Atwood, Atwood, 1995) otkrivena je daleko lošija situacija jer je od 49 budućih učitelja 39 ispoljilo postojanje alternativnih pojmova tokom tumačenja smene godišnjih doba. Najčešće alternativne koncepcije i kod naših i kod stranih studenata odnosile su se na tumačenja da se smena godišnjih doba događa zbog "udaljenosti Zemlje od Sunca", ili zbog "blizine delova Zemlje Suncu usled njenog nagiba".

Tabela 4: Objašnjenja Mesečevih mena

Kategorije odgovora

Tekstualno -br. studenata

Slikovno -br. studenata

naučni pojam

14

13

nepotpuno objašnjenje

30

15

alternativni pojam

11

4

nerazumljiv odgovor

7

11

bez odgovora

2

21

Iz tabele 4. se vidi da 44 naša buduća učitelja ume da precizno ili delimično precizno tekstualno objasni nastanak Mesečevih mena. Ipak, ovo je pitanje na koje su najlošije odgovorili u odnosu na prethodna dva i imali su najveće probleme da slikovno prikažu nastanak Mesečevih mena, tako da 21 student to nije ni pokušao. Prilikom objašnjavanja Mesečevih mena bilo je i najviše alternativnih koncepcija. Najčešće se pominjao odgovor sličan sledećem: "Nastaju kao posledica Sunčeve svetlosti koja obasjava Mesec, u zavisnosti od položaja Zemlje, senke koja pada na Mesec". Veoma su bili česti odgovori u kojima se ne vidi suštinsko razumevanje "Različit položaj Meseca u odnosu na planetu Zemlju". Eklipsa se pominje kao najčešća alternativna koncepcija studenata učiteljskih fakulteta (Dai, Capie, 1990). Upoređujući naše podatke sa stranim istraživanjima, može se primetiti da kod budućih učitelja (Callison, Wright,1993) čak i nakon nastave kojom je bio obuhvaćen problem nastanka Mesečevih mena svega 22% studenata ispoljava jasne naučne koncepcije. Slična situacija je i u narednim istraživanjima (Schoon , 1995) jer svega 18 % studenata ispoljava jasne naučne koncepcije.

Zaključak

Istraživanje je urađeno s ciljema da se učini jedan mali korak ka planiranju unapređivanja kvaliteta znanja naših učenika, u okviru sadržaja iz poznavanja prirode. S obzirom na to da je u ranijem istraživanju (Miščević, 2005) uočeno postojanje veoma sličnih alternativnih konce-pcija iz proučavane teme kod učenika koji žive u različitim zemljama i uče po međusobno različitim nastavnim programima, nastojalo se da se dođe do odgovora zbog čega je to tako. U ovom radu razmatrao se kvalitet znanja budućih učitelja o sadržajima u okviru poznavanja prirode, jer su upravo oni jedan od bitnih faktora koji može da doprinese poboljšanju kvaliteta znanja kod narednih generacija učenika.

Na temelju proučavanih, a i sopstvenih istraživanja, Etvudovi (Atwood, At wood,1997) su uspeli da nastavom koja se odnosila na smenu obdanice i noći i nastanak godišnjih doba, od svega dva školska časa, bitno poboljšaju kvalitet znanja studenata, budućih učitelja. Intervjuišući 51 studenta pre i posle nastave uočili su da su od 36 sa naučnim pojmom, 14 sa alternativnim i jednim nepotpunim objašnjenjem, nakon nastave svi studenti ispoljili naučno korektno objašnjenje smene obdanice i noći. Kod uzroka nastanka godišnjih doba, pre nastave im je samo jedno lice ispoljilo postojanje naučno prihvaćenog tumačenja, dok su gotovo svi ostali prikazali zabrinjavajuće veliki broj alterantivnih poimanja, međutim i u ovom slučaju je dvočasovna nastava je dala dobre rezultate te je na kraju 42 ispoljilo postojanje naučnog pojma.

Jasno je da je, nakon uočenih nepotpunih i alternativnih pojmova o ovim prirodnim pojavama kod budućih učitelja, tretman od svega dva časa dao sjajne rezultate.
Ovo može da bude jedno od rešenja situacije i kod nas. Bez obzira na to što su rezultati naših učitelja daleko bolji od onih koji su prikazani u stranim istraživanjima, zabrinjavajuće je samo postojanje alternativnih koncepcija, jer se one odnose na deo sadržaja koji postoje u okviru predmeta za koje će oni organizovati nastavu te je veoma važno da sami dobro vladaju tom tematikom.

Jasno je da učitelji nisu jedini faktor koji ima uticaja na kvalitet znanja učenika. Pauza u učenju i izvanškolsko zaključivanje mogu doprineti prevlasti spontanih nad naučnim oblicima znanja (Vinner, 1983; Greca, Moreira, 2000). Isto tako ne treba zaboraviti da alternativne koncepcije mogu imati veze sa razvojem konceptualnih modela kroz istoriju nauke (dugo se smatralo da se Sunce kreće oko Zemlje), jer znanje učenika može da odslikava etape filogenetskog procesa (Piaget, 1970, Harper, 1987).

Lemer i sar. (Lemmer et al., 2003) analiziraju poglede na svemir sa aspekta animizma, holizma i svrsishodnosti. Animizam je bio prisutan u prošlosti - Aristotel je poredio fenomene u Zemlji sa dešavanjima u ljudskom telu, na primer zemljotrese sa tremorima tela. Prema holizmu celina organizma je mnogo više od jednostavnog sumiranja pojedinačnih delova. Verovanja da svet funkcioniše prema analogiji sa živim organizmom rezultirala su prihvatanjem gledišta da prirodni događaji imaju svrhu. Primeri animizma se danas mogu pronaći kod predškolaca, a ponekad i učenika mlađeg školskog uzrasta - kada smenu obdanice i noći tumače kao "skrivanje Sunca iza Meseca u toku noći", ili da je "Sunce umorno pa mora da ide da spava". Slični su odgovori koji su vezani za svrsishodnost - kada deca ne umeju jasno da iskažu "gde to Sunce ide noću i odakle se tada Mesec pojavljuje i svetli", jer im je bitna njihova svrha, a ona je da nam "daju svetlost" (prema, Lemmer et al., 2003). U mnogim istraživanjima je pokazano i objašnjeno zašto mlađa deca mogu da imaju poteškoće u razumevanju pojmova vezanih za smenu obdanice i noći (Vosniadou et al., 2004), i navođeni su primeri za tipične pogrešne koncepcije (Schoultz et al., 2001).

Ipak, pored navedenih mogućih uzroka za neodgovarajući kvalitet znanja učenika, učitelji su bili i jesu bitan faktor koji značajno može da utiče na poboljšanje. Da bi to mogli da realizuju na odgovarajući način, potrebno je tokom inicijalnog obrazovanja učitelja i prilikom koncipiranja sadržaja i modela stručnog usavršavanja nastavnika obezbediti da:
- sagledaju sopstvena znanja i rade na njihovom poboljšavanju;
- upoznaju tipične zablude i pogrešne koncepcije koje su primećene i van granica naše zemlje (da bi mogli da uvide zašto one tako uporno egzistiraju, da bi na njih mogli posebno da obrate pažnju, a zatim i adekvatno reaguju);
- ovladaju širokim spektrom nastavnih metoda i budu spremni da odaberu i primene najadekvatniju;
- jasnije uvide potrebe da konstantno evaluiraju znanja svojih učenika, i to ne samo deklarativna, već i proceduralna;
- veruju u svoje sposobnosti i stalno nastoje da budu bolji.

Većina navedenih preporuka je već ugrađena u programe obrazovanja učitelja, zbog čega su i dobijeni rezultati ovakvi. Pored toga, treba imati u vidu da je istraživanje vršeno na početku četvrte godine studija pa bi bilo zanimljivo organizovati merenje na kraju četvrte godine, nakon realizovanih aktivnosti u okviru metodike nastave prirode i društva. Ono što se može još unaprediti jeste poklanjanje posebne pažnje navedenim sadržajima u okviru izbornih predmeta koji bi se mogli ponuditi budućim učiteljima.

Članak predstavlja rezultat rada na projektu broj 149055 Promene u osnovnoškolskom obrazovanju- problemi, ciljevi, strategije, koji finansira Ministarstvo nauke i zaštite životne sredine Republike Srbije.

Literatura:

  • Atwood, V., Atwood, R. (1995): Preservice elementary teachers conceptions of what causes night and day, School science & mathematics, 6, 290-295.
  • Atwood, R., Atwood, V. (1996): Preservice elementary teachers conceptions of the causes of seasons, Journal of research in science teaching, 5, 553-563.
  • Atwood, R., Atwood, V. (1997): Effects of instructions on preservice elementary teachers conceptions of the causses of night and day and the seasons, Journal of science teacher education, 1, 1-13.
  • Baxter, J. (1989): Childrens understanding of familiar astronomical events, International journal of science education, 11, 502-513.
  • Bisard, W., Aron, R., Francek,M., Nelson, B. (1994): Assessing selected physical science and earth science misconceptions of middle school through university preservice teachers, Journal of college science teaching, 24, 38-42.
  • Vigotski, L. (1996): Problemi opšte psihologije, sabrana dela, tom drugi, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd.
  • Vinner, S. (1983): Concept definition, concept image and the notion of function, International journal of mathematics education in science and technology, 3, 293-305.
  • Vosniadou, S., Skopeliti, I., Ikospentaki, K. (2004): Modes of knowing and ways of reasoning in elementary astronomy, Cognitive development, 19, 203- 222.
  • Greca, I.M. & Moreira, M.A. (2000): Mental models, conceptual models, and modelling, International journal of science education, 1, 1-11.
  • Dai, M., Capie, W. (1990): Misconceptions held by the preservice teachers in Taiwan, rad prezentovan na godišnjem sastanku Nacionalnog udruženja za istraživanja poučavanja nauke, Atlanta.
  • Dove, J. (2002): Does the man in the moon ever sleep? An analysis of student answers about simple astronomical events: a case study, International journal of science education, 8, 823-834.
  • Zeilik, M., Schau, C., Mattern, N. (1999): Conceptual astronomy: Replicating conceptual gains, probing attitude changes across changes across three semesters, American journal of physics, 67, 923-927.
  • Kikas, E. (1998): The impact of teaching on students' definitions and explanations of astronomical phenomena, Learning and instruction, 5, 439-454.
  • Kuethe, J. (1963): Science concepts: A study of "sophisticated" errors, Science education, 47, 361-364.
    Lazarević, D. (1999): Od spontanih ka naučnim pojmovima, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd.
  • Lemmer, M., Lemmer, T.,Smit, J. (2003): South African students` views of the universe, International journal of science education, 5, 563-582.
  • Miščević, G. (2005): Kvalitet znanja učenika o razlozima nastanka smene obdanice i noći, Nastava i vaspitanje, 1, 38-46.
  • Piaget, J. (1970): Genetic epistemology, Columbia university press, New York.
  • Callison, P., Wright, E. (1993): The effect of teaching strategies using models on preservice elementary teachers' conceptions about earth-sun-moon relationships, rad prezentovan na godišnjem sastanku Nacionalnog udruženja za istraživanja poučavanja nauke, Atlanta.
  • Schoultz, J., SaljO, R., Wyndhamn, J. (2001): Heavenly talk: Discourse, artifacts, and children`s understanding of elementary astronomy, Human development, 44, 103- 118.
  • Schoon, K. (1992): Students' alternative conceptions of earth and space, Journal of geological education, 40, 209- 214.
  • Schoon, K. (1995): The origin and extent of alternative conceptions in the earth and space sciences: A survey of pre-service elementary teachers, Journal of elementary scioence education, 7, 27- 46.
  • Stahly, L., Krockover, G., Shepardson, D. (1999): Third grade students ideas about lunar phases, Journal of research in science teaching, 36, 159-177.
  • Trundle, K., Atwood, R., Christopher, J. (2002): Preservice elementary teachers' conceptions of moon phases before and after instruction, Journal of research in science teaching, 7, 633-658.
  • Harper, E. (1987): Ghosts of Diophantus, Educational studies in mathematics, 18, 75- 90.
  • Haupt, G. (1950): First grade concepts of the moon, Science education, 34, 224- 234.

Ostali tekstovi iz časopisa "Nastava i vaspitanje"

Opširnije o časopisu

 
 
Pedagoško društvo Srbije © 1924.-2012. na Internetu od 2002. sajt osnovala Sonja Žarković / webmaster: e@leksa  
.

Objavljivanje informacija sa sajta u nekomercijalne svrhe moguće je samo uz navođenje web adrese sajta.
Za sve druge vidove distribucije potrebno je imati izričitu dozvolu administratora i/ili autora sadržaja.

VESTI REKLAME